ซาวน่าถือเป็นวัฒนธรรมอย่างหนึ่งของฟินแลนด์ ที่นี่แทบทุกบ้านจะมีห้องซาวน่าที่บ้าน เรียกได้ว่าซาวน่าคือส่วนหนึ่งของชีวิตชาวฟินน์เลยก็ว่าได้ ฟินแลนด์มีซาวน่ามากกว่า 2 ล้านแห่งทั่วประเทศ แต่จำนวนประชากรของฟินแลนด์มีเพียง 5 ล้านกว่าคนเท่านั้น
คนฟินน์จะใช้ซาวน่าเสมือนเป็นที่สำหรับ พักผ่อน ผ่อนคลายความเครียด นอกจากการซาวน่าที่ถือว่าเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวันแล้ว ซาวน่ายังถือว่าเป็นธรรมเนียมปฎิบัติอย่างหนึ่ง ในการฉลองเทศกาลและวันสำคัญต่างๆ อีกด้วย เช่น วันคริสต์มาส วันฉลองกลางฤดูร้อน
การเข้าซาวน่าที่ฟินแลนด์ ทุกคนจะแก้ผ้าเข้าซาวน่าพร้อมกันทั้งชายและหญิง จนมีคำตลกๆที่พูดถึงคนฟินน์ว่า "คนฟินน์ไม่คุยกับคนแปลกหน้า แต่แก้ผ้าเข้าซาวน่ากับคนแปลกหน้าได้" นั่นเป็นเพราะที่นี่เขาถือเป็นเรื่องปกติ ซาวน่าถือเป็นสถานที่ ที่ทุกคนให้เกียรติกัน จะไม่มีเรื่องลามก หรือเรื่องเพศเข้ามาเกี่ยวข้อง ฉะนั้นไม่ต้องกังวลเลยค่ะ ถ้าต้องแก้ผ้าเข้าซาวน่ากับคนฟินน์
ชนิดของซาวน่าจะมีทั้งแบบไฟฟ้า และแบบก่อฟืน แต่ในปัจจุบันนี้ซาวน่าที่คนนิยมใช้ตามบ้านเรือน ส่วนใหญ่จะเป็นซาวน่าแบบไฟฟ้า เพราะสะดวกและทำความสะอาดง่าย ส่วนแบบก่อฟืนจะนิยมใช้ที่บ้านพักตากอากาศมากกว่า (mökki) ข้อดีของซาวน่าแบบก่อฟืนคือ เวลาซาวน่าจะมีกลิ่นหอมอ่อนๆของฟืน แต่ข้อเสียคือใช้เวลาอุ่นห้องซาวน่านานกว่าแบบไฟฟ้า และทำความสะอาดยากกว่า
ยังมีซาวน่าอีกชนิดหนึ่งเรียกว่า savusauna หรือซาวน่าแบบควัน เป็นซาวน่าแบบดั้งเดิมของฟินแลนด์ ลักษณะคล้ายๆแบบก่อฟืน แต่จะใช้ความร้อนจากควันในการอุ่นห้องซาวน่า และภายในห้องจะไม่มีที่ดูดควัน จึงทำให้ความร้อนจะกระจายตัวนาน ทำให้เกิดความร้อนมากกว่าแบบไฟฟ้าและแบบก่อฟืน แต่ปัจจุบันนี้ ซ่าวน่าแบบควันไม่ค่อยมีให้เห็นเท่าใดนัก มักจะเปิดใช้ในโอกาสพิเศษเท่านั้น เช่นเทศกาล Juhannus
ลักษณะของห้องซาวน่าเป็นห้องที่ทำจากไม้ทั้งหมด ภายในห้องจะมีมิเตอร์บอกอุณหภูมิ มีระบบระบายอากาศที่ดีและทันสมัยค่ะ เตาซาวน่าจะใช้หินหรือภาษาฟินน์เรียก kiuas เป็นตัวกระจายความร้อน มีม้านั่งเป็นชั้นต่างระดับ ชั้นบนจะร้อนกว่าชั้นล่าง ถ้าเป็นเด็กเล็ก เขาจะให้นั่งชั้นล่างสุดค่ะ เพราะไม่ร้อนมาก อุณภูมิที่ใช้ซาวน่าอยู่ที่ประมาณ 80 -100 องศาเศลเซียส
ก่อนจะเข้าซาวน่า ต้องอุ่นห้องซาวน่าให้ร้อนก่อน และควรชำระล้างร่างกายให้สะอาดก่อน วิธีการซาวน่าคือ การราดน้ำลงบนเตาหิน เพื่อดึงความร้อนออกมาจากหิน เมื่อราดน้ำลงบนเตา ความร้อนจากหินจะกระจายตัวขึ้น ทำให้เกิดไอร้อนที่คนฟินน์เรียกว่า loyly นั่นคือมนต์เสน่ห์ของการซาวน่าแบบชาวฟินน์เลยค่ะ
ระยะเวลาในการซาวน่า ประมาณรอบละ 10-15 นาที แล้วแต่บุคคลค่ะ พอรู้สึกว่าเหงื่อออกท่วมตัวแล้ว ก็ออกมาล้างตัวด้วยน้ำเย็น แล้วก็กลับเข้าไปใหม่ ทำแบบนี้อยู่ประมาณ 2-3 รอบ หรือจนกว่าจะพอใจ ช่วงที่นั่งสบายอารมณ์ในซาวน่า อาจจะมีเครื่องดื่ม จิบเบาๆฟินๆ คุยกันไปสัพเพเหระ โดยเฉพาะช่วงวันหยุดเสาร์อาทิตย์ คนฟินน์จะชอบเข้าซาวน่า และจิบเบียร์เบาๆที่บ้าน เป็นการพักผ่อนร่างกายอย่างหนึ่งค่ะ
ในฤดูร้อนคนที่นี่จะนิยมไปพักผ่อน ที่บ้านพักตากอากาศริมทะเลสาบ ซาวน่าเสร็จก็วิ่งลงทะเลสาบแช่น้ำเย็นๆ หรือแม้แต่ในฤดูหนาวบางคนก็ชื่นชอบ การว่ายน้ำในน้ำแข็งหลังการซาวน่า ซึ่งคนฟินน์บอกว่าการทำเช่นนี้ จะทำให้สุขภาพแข็งแรงค่ะ
เคล็ดลับสุขภาพดีอีกอย่างหนึ่ง ของการซาวน่าคือ การนวดตัวด้วย vasta ที่ทำมาจากกิ่งของต้น koivu วิธีใช้คือ นำ vasta ไปชุบน้ำ นำมาฟาดลงตามตัว เป็นการนวดตัว เพื่อให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายค่ะ
คนฟินน์จะใช้ซาวน่าเสมือนเป็นที่สำหรับ พักผ่อน ผ่อนคลายความเครียด นอกจากการซาวน่าที่ถือว่าเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวันแล้ว ซาวน่ายังถือว่าเป็นธรรมเนียมปฎิบัติอย่างหนึ่ง ในการฉลองเทศกาลและวันสำคัญต่างๆ อีกด้วย เช่น วันคริสต์มาส วันฉลองกลางฤดูร้อน
การเข้าซาวน่าที่ฟินแลนด์ ทุกคนจะแก้ผ้าเข้าซาวน่าพร้อมกันทั้งชายและหญิง จนมีคำตลกๆที่พูดถึงคนฟินน์ว่า "คนฟินน์ไม่คุยกับคนแปลกหน้า แต่แก้ผ้าเข้าซาวน่ากับคนแปลกหน้าได้" นั่นเป็นเพราะที่นี่เขาถือเป็นเรื่องปกติ ซาวน่าถือเป็นสถานที่ ที่ทุกคนให้เกียรติกัน จะไม่มีเรื่องลามก หรือเรื่องเพศเข้ามาเกี่ยวข้อง ฉะนั้นไม่ต้องกังวลเลยค่ะ ถ้าต้องแก้ผ้าเข้าซาวน่ากับคนฟินน์
 |
| ซาวน่าแบบไฟฟ้า |
ชนิดของซาวน่าจะมีทั้งแบบไฟฟ้า และแบบก่อฟืน แต่ในปัจจุบันนี้ซาวน่าที่คนนิยมใช้ตามบ้านเรือน ส่วนใหญ่จะเป็นซาวน่าแบบไฟฟ้า เพราะสะดวกและทำความสะอาดง่าย ส่วนแบบก่อฟืนจะนิยมใช้ที่บ้านพักตากอากาศมากกว่า (mökki) ข้อดีของซาวน่าแบบก่อฟืนคือ เวลาซาวน่าจะมีกลิ่นหอมอ่อนๆของฟืน แต่ข้อเสียคือใช้เวลาอุ่นห้องซาวน่านานกว่าแบบไฟฟ้า และทำความสะอาดยากกว่า
 |
| ซาวน่าแบบฟืน |
ลักษณะของห้องซาวน่าเป็นห้องที่ทำจากไม้ทั้งหมด ภายในห้องจะมีมิเตอร์บอกอุณหภูมิ มีระบบระบายอากาศที่ดีและทันสมัยค่ะ เตาซาวน่าจะใช้หินหรือภาษาฟินน์เรียก kiuas เป็นตัวกระจายความร้อน มีม้านั่งเป็นชั้นต่างระดับ ชั้นบนจะร้อนกว่าชั้นล่าง ถ้าเป็นเด็กเล็ก เขาจะให้นั่งชั้นล่างสุดค่ะ เพราะไม่ร้อนมาก อุณภูมิที่ใช้ซาวน่าอยู่ที่ประมาณ 80 -100 องศาเศลเซียส
ก่อนจะเข้าซาวน่า ต้องอุ่นห้องซาวน่าให้ร้อนก่อน และควรชำระล้างร่างกายให้สะอาดก่อน วิธีการซาวน่าคือ การราดน้ำลงบนเตาหิน เพื่อดึงความร้อนออกมาจากหิน เมื่อราดน้ำลงบนเตา ความร้อนจากหินจะกระจายตัวขึ้น ทำให้เกิดไอร้อนที่คนฟินน์เรียกว่า loyly นั่นคือมนต์เสน่ห์ของการซาวน่าแบบชาวฟินน์เลยค่ะ
ระยะเวลาในการซาวน่า ประมาณรอบละ 10-15 นาที แล้วแต่บุคคลค่ะ พอรู้สึกว่าเหงื่อออกท่วมตัวแล้ว ก็ออกมาล้างตัวด้วยน้ำเย็น แล้วก็กลับเข้าไปใหม่ ทำแบบนี้อยู่ประมาณ 2-3 รอบ หรือจนกว่าจะพอใจ ช่วงที่นั่งสบายอารมณ์ในซาวน่า อาจจะมีเครื่องดื่ม จิบเบาๆฟินๆ คุยกันไปสัพเพเหระ โดยเฉพาะช่วงวันหยุดเสาร์อาทิตย์ คนฟินน์จะชอบเข้าซาวน่า และจิบเบียร์เบาๆที่บ้าน เป็นการพักผ่อนร่างกายอย่างหนึ่งค่ะ
ในฤดูร้อนคนที่นี่จะนิยมไปพักผ่อน ที่บ้านพักตากอากาศริมทะเลสาบ ซาวน่าเสร็จก็วิ่งลงทะเลสาบแช่น้ำเย็นๆ หรือแม้แต่ในฤดูหนาวบางคนก็ชื่นชอบ การว่ายน้ำในน้ำแข็งหลังการซาวน่า ซึ่งคนฟินน์บอกว่าการทำเช่นนี้ จะทำให้สุขภาพแข็งแรงค่ะ
 |
| vasta ทำมาจากกิ่ง koivu |
